October 4, 2026
Ngabe ulwazi lwezezimali lungaletha amafemu nomkhakha ongakahleleki nabasebenzi emnothweni osemthethweni?
Ibhalwe ngu Dr. Jeffrey Dickinson
Umbiko wakamuva ovela ePakistan mayelana namazinga abo aphansi wokufunda nokubhala kwezezimali wangidonsa amehlo. Yize lo mbiko ungavezi izindlela ezibangela, ababhali balo mbiko baphakamisa umbuzo othakazelisayo: ngabe ukuthuthukisa ukufunda nokubhala kwezezimali kungashintsha ngempela umsebenzi wezomnotho kusuka ekungahleliwe kuya (Rauf Ali 2026)okuhlelekile? E-Pakistan, amazinga okufunda nokubhala kwezezimali aphansi kakhulu. Yi-18% kuphela yabantu abadala basePakistan abangenayo i-akhawunti yasebhange esemthethweni ngokusho kwedatha ye-World Bank Global Findex Database 2025. Igebe lobulili kuma-akhawunti asebhange ePakistan nalo libonakala kakhulu lapho kuphela i-9.5% yabesifazane abanezibalo zasebhange ezisemthethweni.
Iphepha elidumile le- Dupas Robinson (2013) libonisa ukuthi abesifazane bazuza kakhulu ngokuba nama-akhawunti okonga. Ukuba nama-akhawunti kusiza ukugcina imali yabo ivikelwe emathonyeni angaphandle nokweba. Ngokuya ngocwaningo, kubonakala kucacile ukuthi abesifazane abaningi emhlabeni wonke bangazuza ngokuba ne-akhawunti yokonga, ikakhulukazi ngezindleko eziphansi noma ezingenakho.
Lokho kushiya indawo enkulu yokukhula ngolwazi lwezezimali lwabo bonke abantu basePakistani, hhayi abesifazane basePakistan kuphela. Yilapho i-Dollar Scholars ingena khona ukuzodlala. Izifundo ze-Dollar Scholars kanye newebhusayithi sezivele zitholakala ngesi-Urdu, ulimi olukhulunywa kulo lonke elasePakistan, kanye nolimi olusemthethweni lwasePakistan, yize kunezinye izilimi ezincane.
Kodwa ukukhuphuka kokufunda kwezezimali kungashayela amafemu ukuthi ashintshe kusuka ekungahleliwe kuya emthethweni? Noma abasebenzi ukushintsha ekuqashweni ngokungahleliwe kuya ekuqashweni ngokusemthethweni? Ngokuvamile, imfundo izohlobene nokukhethwa komsebenzi osemthethweni noma ongahlelekile. Ukufunda nokubhala kwezezimali ngokuqondile njengesici esiseduze sokukhetha umsebenzi osemthethweni / okungahleliwe akukahlolwa. Akunzima ukucabanga ukuthi ukufunda okukhulu kwezezimali okuhlobene nezintela kungaba yinto ekhuthaza abantu noma amafemu ukuthi asuke emsebenzini wezomnotho ongahleliwe. Izincwadi eziqinile zikhona emnothweni womkhakha ongakahleleki. UDavid McKenzie nabanye basebenze kanzima ukuhlola ukuthi yini engabangela ukuthi amafemu noma abantu bazibandakanye emnothweni ongahleliwe kunokuba ube semthethweni. Bheka izinkomba ezingezansi ukuze ufunde kabanzi ngalesi sihloko.
Esikhathini esizayo, kuzoqhubeka nemibuzo eminingi ezungeze umkhakha ongakahleleki. I-Dollar Scholars ayihambi ngakho-ke sizoqhubeka nokucindezela lo mbuzo wobudlelwano phakathi kwemfundo yezezimali kanye nabasebenzi abangekho emthethweni kanye namafemu. Sihlela ukufinyelela kubabhali bombiko ovela ePakistan ukuze basebenzisane futhi babelane ngolwazi.
Izinkomba
- Benhassine, Najy, David McKenzie, Victor Pouliquen, and Massimiliano Santini. 2018. “Does Inducing Informal Firms to Formalize Make Sense? Experimental Evidence from Benin.” Journal of Public Economics 157: 1–14. https://doi.org/10.1016/j.jpubeco.2017.11.004.
- Bruhn, Miriam. 2011. “License to Sell: The Effect of Business Registration Reform on Entrepreneurial Activity in Mexico.” The Review of Economics and Statistics 93 (1): 382–386.
- Campos, Francisco, Markus Goldstein, and David McKenzie. 2023. “How Should the Government Bring Small Firms into the Formal System? Experimental Evidence from Malawi.” Journal of Development Economics. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2022.103045.
- de Mel, Suresh, David McKenzie, and Christopher Woodruff. 2013. “The Demand for, and Consequences of, Formalization among Informal Firms in Sri Lanka.” American Economic Journal: Applied Economics 5 (2): 122–150. https://doi.org/10.1257/app.5.2.122.
- Dupas, Pascaline, and Jonathan Robinson. 2013. “Savings constraints and microenterprise development: Evidence from a field experiment in Kenya.” American Economic Journal: Applied Economics 5 (1): 163–192.
- Monteiro, Joana C. M., and Juliano J. Assunção. 2012. “Coming out of the Shadows? Estimating the Impact of Bureaucracy Simplification and Tax Cut on Formality in Brazilian Microenterprises.” Journal of Development Economics 99 (1): 105–115. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2011.10.002.
- Natural Earth. ND. “Admin 0 – Countries.” Geospatial dataset, scale 1:50 million. https://www.naturalearthdata.com/downloads/50m-cultural-vectors/50m-admin-0-countries-2/.
- Rauf, Usama Abdul, and Rafia Ali. 2026. “Shrinking the Shadow Economy: How Financial Inclusion Can Shrink the Shadow Economy.” Knowledge Brief 2026: 143. Pakistan Institute of Development Economics (PIDE). https://file.pide.org.pk/pdfpideresearch/kb-143-shrinking-the-shadow-economy-how-financial-inclusion-can-shrink-the-shadow-economy.pdf.
- Rocha, Rudi, Gabriel Ulyssea, and Laísa Rachter. 2018. “Do Lower Taxes Reduce Informality? Evidence from Brazil.” Journal of Development Economics 134: 28–49. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2018.04.003.
- Ulyssea, Gabriel. 2018. “Firms, Informality, and Development: Theory and Evidence from Brazil.” American Economic Review 108 (8): 2015–2047. https://doi.org/10.1257/aer.20141745.
- World Bank. 2025. “Global Findex Database 2025: Country-Level Data.” Dataset. https://www.worldbank.org/en/publication/globalfindex/download-data.
- World Bank. ND. “World Development Indicators: GDP per Capita (Current US$).” Dataset. https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD.